10 juli 1584

Precies 430 jaar geleden werd in Delft een moord gepleegd die zijn weerga niet kent. De aanslag op de 51 jarige Prins Willem van Oranje Graaf van Nassau  was de eerste in zijn soort.

Prins Willem I bijgenaamd de Zwijger Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht

 

 

 

 

De vroom Katholieke  Spaanse Koning Philips II had zijn vroegere vazal op 15 maart 1580 vogelvrij verklaard. Op 5 juli 1581 droegen de Staten van Holland en Zeeland de Hoge Overheid opnieuw op aan de prins van Oranje. Op 26 juli 1581 zwoeren de Staten-Generaal Philips II formeel af als koning in de Plakkaat van verlatinghe  

 

Philips II op een gebrandschilderd  raam in Gouda

 

 

 

Dit plakkaat is een van de geboortepapieren van de Nederlandse natie. Daarmee was de jonge republiek geboren .

 

Uit het Plakkaat

Een iegelijk is kennelijk, dat een vorst door God gesteld is tot een hoofd zijner onderzaten, om ze te bewaren en te beschermen, gelijk een herder zijn schapen. En dat de onderzaten van God niet geschapen zijn ten behoeve van de vorst om hem in alles, wat hij beveelt, of het godvruchtig of goddeloos, recht of onrecht is, als slaven te dienen, maar de vorst om de wil der onderdanen, zonder welke hij geen vorst is, om hen met recht en rede te regeren, voor te staan en lief te hebben, als een vader zijn kinderen, en een herder zijn schapen.

Wanneer de vorst zulks niet doet, maar zijn onderzaten, in plaats van hun te beschermen, zoekt te verdrukken; wanneer hij hun oude vrijheden, privilegiën en oude herkomsten benemen wil en hen gebieden en gebruiken als slaven, is hij niet langer voor vorst, maar voor een dwingeland te houden en als zodanig mogen hem de Staten des lands met recht en rede afzetten en een ander in zijn plaats tot beschermer en hoofd kiezen."

De staten van Holland zochten  nu een Soevereine Vorst en hadden plannen om die soevereiniteit aan Prins Willem I aan te bieden als 'Graaf van Holland' . Zijn  vroegtijdige  en gewelddadige dood heeft dat helaas verhinderd . De Graventitel werd later  niet aan zijn nazaten aangeboden. De Monarchie zou zich vast langs andere lijnen hebben ontwikkeld . 

 

 

 

Ruiterstandbeeld van Willem de Eerste voor Paleis Noordeinde door Alfred-Emile O'Hara de Nieuwerkerke

 

 

 

Reeds twee jaar eerder was er een aanslag op het leven van de Prins beraamd door Jean Jaureguy die niet de Prins maar uiteindelijk zijn vrouw Charlotte de Bourbon het leven koste .

Op zondag 18 maart 1582 trok Jaureguy naar de eetzaal in het Antwerpse kasteel waar Willem van Oranje verbleef en bood hem een petitie aan. Nog voor Willem het papier had kunnen aanpakken, vuurde Jaureguy op zijn hoofd. Hoewel het een slecht pistool was dat niet goed werkte, wist Jaureguy Willem toch met een kogel te raken. Deze kogel raakte hem in zijn nek onder zijn rechter oor, waarna de kogel zijn lichaam verliet via zijn linker kaakbeen. Het schot richtte daarmee geen onherstelbare schade aan en Willem herstelde later van het incident. Jaureguy werd echter ter plekke doorstoken door het zwaard van een van de ridders uit zijn gevolg en vervolgens gedood door de hellebaardiers

Bij het onderzoeken van het lichaam werd ontdekt dat Jaureguy twee stuks kleren van beverbont, verschillende kruizen en amuletten, een groene waskaars en verschillende geschreven Spaanse documenten bij zich droeg. De medeplichtigen werden daarmee opgespoord. Toen Willem van Oranje aan de beterende hand was, beval hij een "genadevolle executie" voor de overlevenden De beloning die Filips II had ingesteld in juni 1580 bleek echter geen 80.000 ducaten te zijn, maar 25.000 Spaanse escudo 's, de betreffende adellijke titel en vrijstelling van vervolging

Hoewel Willem zwaar verwond was, wist hij toch te overleven doordat de kogel geen vitale delen had geraakt en door de goede verzorging van zijn derde vrouw Charlotte de Bourbon en zijn zus Maria. Terwijl Willem langzaam herstelde, verzorgde Charlotte haar man echter zo intensief dat haar eigen gezondheid achteruit ging. Ze stierf op 5 mei 1582.

Balthasar Gerards de latere moordenaar van Willem van Oranje, had echter vernomen dat de aanslag op de prins wel succesvol was geweest. Hij was opgelucht dat hij zelf zijn leven niet meer hoefde te wagen om de leider van de Opstand te vermoorden. Later bereikte hem het nieuws dat de prins toch nog in leven was.

Balthasar Gerards (Balthasar Gérard), (Vuillafans, ca. 1557 - Delft, 14 juli 1584), was de moordenaar van prins Willem van Oranje.

Balthasar begaf zich op dinsdag 10 juli 1584 rond het middaguur naar het Prinsenhof met de mededeling dat hij de Prins wilde spreken. Willems vrouw Louise de Coligny schijnt nog bezorgd te hebben gevraagd wie dat ongure type wel niet was, maar werd gerustgesteld. Prins Willem meldde Balthasar dat hij hem na het middageten te woord zou staan.

Rond half twee verliet het gezelschap, onder wie Rombertus van Uylenburgh en Cornelis van Aerssen de eetzaal. Toen Willem van Oranje zijn voet op de eerste trede van de trap zette schoot Balthasar hem van dichtbij in de borst en de zij. De Prins zakte in elkaar en sprak  zijn beroemde laatste woorden:

 "Mon Dieu, ayez pitié de mon âme, et de ce pauvre peuple!" ,vertaald als

"Heere Godt weest mijn siele, ende dit arme volck ghenadich", soms nog voorafgegaan door "Heere Godt weest mijn siele ghenadich, ick ben seer gequetst".

Balthasar vluchtte het Prinsenhof uit, op de hielen gezeten door soldaten en bedienden. Hij klom over de stadsmuur, maar voordat hij in het water kon springen werd hij in de kraag gevat. Waar hij precies heen had willen vluchten is niet bekend. In zijn verhoren is het hem blijkbaar ook niet gevraagd.

Details van de afschuwelijke dood van de moordenaar van de Vader des Vaderlands  vermeld ik hier maar niet. Maar zachtzinnig ging het er niet aan toe in juli 1584.

 Willem I op zijn praalbed Hendrik de Keyzer gesausde terracotta model van het monument te Delft in de Nieuwe Kerk  

 

 

 

 

In 1984 was ik zo gelukkig uitgenodigd te zijn bij de 400 jarige herdenking van de moord  op de Prins in de Nieuwe Kerk te Delft . Ik heb daar alle Staatshoofden van de Benelux landen gezien met Prinses Juliana , Prins Bernhard, Prinses  Margriet Mr van Vollenhoven , de jonge Prins van Oranje en Prins Maurits .

 

De herdenking in de Nieuwe Kerk, van de moord op Willem van Oranje, 400 jaar geleden in Delft. Vlnr: prins Willem-Alexander, prins Bernhard, prinses Juliana, premier Lubbers, koningin Fabiola, koning Boudewijn van Belgie, koningin Beatrix en prins Claus. ANP/BENELUXPRESS

 

 

 

Koningin Máxima is jarig

Vandaag 17 mei is de verjaardag van Hare Majesteit Koningin Máxima . 43 jaar wordt de Koningin vandaag . De verjaardag van de echtgenote van het Staatshoofd heeft geen staatsrechtelijke betekenis toch is er voor deze dag een vlaginstructie uitgevaardigd .

Het staat burgers in dit land ook vrij om vrolijk te vlaggen voor de Koningin !

 Onze Communicatieve Koningin foto ©  Manuel Timmermans



Koningin Máxima is een publiekslieveling . Haar bezoeken overal in het land brengt mensen in grote getale op de been . Bij dat soort gelegenheden is er ook een grote  mate van interactie met haar 'fans'. De Koningin geeft er echter blijk van goed  te beseffen dat zij bij staatsaangelegenheden naast de Koning staat en dat niet zij, maar hij het middelpunt moet zijn . De laatste jaren van Koningin Beatrix' regering was duidelijk zichtbaar dat de ze als een 'trio' optraden naar buiten toe  . Volgens mij werkt het driemanschap nog steeds alleen met een verschuiving van Koning Willem-Alexander naar het midden.

Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander en Hare Majesteit Koningin Máxima, april 2013 © RVD; foto: Koos Breukel.

Nederland is blij met zo'n Koningin en laten we daarvan uiting geven op deze :  'Koninginnedag '

De eerste dertigste april , die stil is.

Met schroom is 't dat 'k Uw aandacht vestig Op ''t feit dat ''k binnenkort word zestig. Die dertigste aprilletjes Vierde ik het liefste stilletjes. En d''instelling der kroontjesjaren schept grote vlerderij-gevaren

Gedicht van Koningin Juliana op uitnodigingskaart voor haar  60ste verjaardag fuif

Dit jaar is het voor het eerst sinds 1949 dat 30 april een gewone werkdag zal zijn.  Geen officiële viering voor de verjaardag/inhuldiging van ons Staatshoofd . 30 April was voor Nederland al sinds 1909, de geboorte van Prinses Juliana  een bijzondere  datum. Koningin Juliana vierde haar verjaardag met een bloemendefilé van verenigingen en burgers. Deze defilé 's , in het begin met name bestemd voor de inwoners van Soest en Baarn  waren al gebruik toen Koningin-Moeder Emma op Paleis Soestdijk woonde. Haar kleindochter maakte er als Koningin een jaarlijkse traditie van,  dat in de jaren '60 en '70 tot een geliefd TV onderwerp uitgroeide. Men zag de Prinsessen en later de Prinsjes jaarlijks groter worden. 

Koningin Juliana , Prinses Irene en Prins Bernhard op het bordes van Paleis Soestdijk voor het jaarlijkse bloemendefilé

  


In die 64 jaar is het twee  maal voorgekomen dat de Koninklijke Familie zelf niet aan de festiviteiten  deel nam; in 1971 overleed kort voor Koninginnedag op 87 jarige leeftijd Prinses Armgard , de moeder van Prins Bernhard. Uiteraard werd het defilé afgelast. Koningin Juliana woonde op haar 62ste verjaardag met alle andere leden van de Koninklijke  Familie de uitvaart bij van haar schoonmoeder.  

in 2001 werd het bezoek  van de  Koninklijke Familie  aan de plaatsen Meppel en Hoogeveen  afgelast in verband  met de heersende veeziekte mond en klauwzeer  de verwachte grote aantallen bezoekers uit alle delen van het land maakte het risico op verdere verspreiding te groot. Koningin Beatrix en haar familie ( waaronder voor het eerst de verloofde van Prins Willem- Alexander  Máxima Zorreguieta ) bezochten geen andere plaatsen, maar bezochten Meppel en Hoogeveen alsnog tijdens de viering in 2002.   

Vorig jaar nog werd uitbundig gefeest bij de inhuldiging van de Koning, we wisten  toen reeds dat het de laatste Koninginnedag na 64 jaar op 30 april zou zijn . Dat voelt vreemd.

Bij haar troonsbestijging op 30 april 1980 zei Koningin Beatrix zich wendend  tot haar  moeder  :

Uit diepe, diepe dankbaarheid voor alles wat wij van u ontvangen, zal deze dag, ook in de toekomst, verbonden blijven met uw wijsheid, uw medeleven, uw moederliefde. Want deze dag zal blijven: Koninginnedag!" 

bierviltje voor de inhuldiging van Koningin Beatrix met dubbel foutieve "kroning  Prinses "

Persoonlijk had ik een dergelijke geste ook van de toen nog Prins van Oranje verwacht maar die deed toch een paar dingen anders dan we hadden verwacht . Het is overigens  goed dat Koning Willem-Alexander zijn eigen accenten wil zetten, dat recht wil hem zeker niet ontzeggen .

Een paar jaar geleden kreeg het voorstel van Coos Huijsen om voortaan 'Oranjedag' te gaan vieren op 24 april de geboortedag van de Vader des Vaderlands' Willem I Prins van Oranje nog veel aandacht.

Ruiterportret Willem de Zwijger


Of de huidige Koning deze suggestie serieus overwogen heeft is aan latere  historici om uit te zoeken. In 1980 werd er in kabinetskringen ook gedacht om voortaan Bevrijdingsdag 5 mei als Nationale Feestdag te vieren. Dat vond de nieuwe Koningin niet zo'n goed idee en bleef het dus gewoon zoals het was, een viering op haar eigen verjaardag hartje winter was praktisch niet mogelijk. Toen werd wel besloten om de viering van Koninginnedag als deze op een zondag zou vallen  niet door te schuiven naar 1 mei de maandag erop maar naar de zaterdag ervoor . Zoals we dat dit jaar op de allereerste Koningsdag ooit  in de praktijk hebben ervaren .

Er zijn mensen die beweren dat Koningsdag niet gaat inburgeren dat  'het niet bekt' maar ik denk dat we er zo aan gewend zijn geraakt. Hoe de viering volgend jaar wordt is aan de Koning en ik verwacht dat we hier op korte termijn meer over zullen horen .

Z.M. de Koning der Nederlanden tussen de mensen op zijn eerste Koningsdag 26 april 2014

foto © Joyce van de Kasteele

Een nieuw portret van de Koning in de Raadszaal van Amersfoort

Op donderdag 24 april 2014 werd het nieuwe portret van Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander voor de Raadszaal officieel overgedragen aan de Gemeente Amersfoort, mijn woonplaats. 

Jarenlang stond op deze plaats de portretbuste van zijn moeder Koningin Beatrix vervaardigd door Mari Andriessen, nog in de tijd vóórdat zij Koningin  werd  ( duidelijk te zien aan de haarstijl ) en tijdens zijn lessen beeldhouwen aan haar op Kasteel Drakensteyn .

Dat de gemeente voor dit portret koos en niet voor de door de RVD aangeleverde serie portretten toont al aan dat de Gemeenteraad Amersfoort zijn eigen weg ging , net als  nu .

De spanning is te snijden , de genodigden in de Raadszaal houden de adem in

Na het aftreden van Koningin Beatrix op 30 april vorig jaar was het ook voor Amersfoort zaak uit te zien naar een portret van het nieuwe Staatshoofd.

Omdat we mogen verwachten dat de Koning nog decennia zal regeren wilde men in Amersfoort een 'duurzaam beeld'. Burgemeester L.M.M. Bolsius wenste geen gedoe met ellelange discussies  in de raad over het nieuwe beeld en benaderde Jan-Willem van Lieshout ( deurwaarder der Goede Doelen)  om het portret te realiseren als geschenk van de stad aan de stad.

Er werden vier kunstenaars gevraagd om een idee voor een portret aan te leveren uiteindelijk is gekozen om Margriet Eyken de opdracht te geven .

 

De naam 'Willem' heeft de kunstenares bewust aan de achterzijde van het keramisch beeld geplaatst  omdat 'Alexander' meer de eigen naam van de Koning is en meer verbonden is met zijn persoonlijkheid dan het historisch verplicht geachte  Willem.  

Het beeld moet vanaf elk punt in de zaal goed zichtbaar zijn . Daar is in het geheim in de avonduren op getest .

De Kroon van Koning Willem I , of hoe wij omgaan met ons erfgoed !

Er is voor ( amateur) historici  veel te zien  in de Nieuwe Kerk te Delft met de vele gedenkplekken voor de afgestorven leden van ons Koninklijk Huis.

Natuurlijk mag het imposante  grafmonument voor Willem de Zwijger door Hendrick de Keyser  in mijn bescheiden mening gerekend worden tot één der wereldwonderen.

Praalgraf Prins Willem de Eerste door de Keyser , eigen foto

 Een ander bijzonder grafmonument in de Nieuwe Kerk is dat van Koning Willem I ( 1772-1843) Het is een klassiek vormgegeven tombe . Zijn Belgische weduwe Henriëtte Gravin van Nassau née d'Oultremont de Wégimont  had deze laten maken door de in België zeer befaamde beeldhouwer Willem Geefs. (1805 –1883)

Veel monumenten van de Belgische  onafhankelijkheidstrijd zijn van zijn hand.  Opmerkelijk dus dat juist deze kunstenaar de opdracht kreeg het grafmonument voor de eerste in België minder populaire Oranje Koning te maken. De Gravin van Nassau woonde te ver van Delft, waar haar man te ruste was gelegd . Het grafmonument was dus oorspronkelijk bestemd voor de Kapel in het Kasteel Rahe te Laurensburg  waar Gravin Henriëtte als Douarie leefde. Pas in 1901 heeft het zijn huidige plaats gekregen in het koor van de Nieuwe Kerk.

Het monument  van de moegestreden Vorst zit vol symboliek . Ik vind het een prachtig Koningsportret met alle symbolen van het Koningschap !

De koning ligt in zijn mantel gewikkeld uitgestrekt op de tombe, met zijn arm steunend op een leeuw, in de rechterhand een scepter en met de kroon naast zijn voeten. Op de voorzijde van het voetstuk is het Nederlandse wapen aangebracht en op de zijvlakken zijn de volgende inscripties ingehakt:

D.M.O. Gvilielmo I. Batavorvm. Belgarvmq. Regi. Principi. Aravsico. Nassoviensi. Magno. Dvci. Lvxembvrgico Nato Hagae. Comitis. D. XXIV. Avgvsti MDCCLXXII. Defvncto. Berolini D. XII Decembris MDCCCXLIII. In Proavorvm Sepvlcro Delphis Batavorvm Posito. En: Justorum Autem Animae in Manu Dei sunt, et non tanget illos tormentum mortis. visi. sunt oculis insipientium mori: et aestimata est afflictio exitus illorum et quod a nobis est iter, exterminium: illi autem sunt in pace.

Toen ik er een jaar geleden omheen liep viel mij iets vreemds op aan de Rijkskroon die aan het voeteneind van de Koning is gemodelleerd.

Wat is er met de Kroon gebeurd op het grafmonument van Koning Willem I ?

De Rijkskroon hoort een kruis te hebben en deze is op dit monument verdwenen. Uit de kroon steekt een roestig stuk schroefdraad. Naar ik vrees is het kruis er afgesloopt door een souvenirjager of er is iets anders vreselijks mee gebeurd ( Wat bezielt zulke mensen dan toch?)  . Toen ik deze constatering deed  leek het mij verstandig iemand van de Kerk in te lichten. Aanvankelijk was er wat schrik maar er werd verder niet op ingegaan  en men wist er ook niets over .  Men had ook geen idee wanneer de schade zou zijn ontstaan , zeker is dat al in maart 2012 het kruis ontbrak!

Op dagen dat de Nieuwe Kerk geopend is voor publiek is er geen toezicht op de monumenten in de Kerk. Bij een bezoek later in het jaar was er een gids die desgevraagd verklaarde dat Willem I een Protestants Koning was en derhalve geen kruis op zijn Kroon wenste . Een verklaring voor het uitstekend schroefdraad kon de beste man ook niet geven. Als zijn vreemde theorie waar zou zijn waarom draagt de Rijksappel op dit monument dan wel een kruis ?

Een protestants kruis op de Rijksappel ?

Ik vind dat de Nederlandse monumenten fatsoenlijk moeten  worden onderhouden. Ik wil dan ook alles proberen  om de Kroon op korte termijn gerestaureerd te krijgen .  Zou de Amersfoortse restaurateur Ton Mooy hierin iets kunnen betekenen ?  We zitten in de Jubileum jaren van ons Koninkrijk dan dient het monument voor 'founding father' Koning Willem er perfect bij te staan. Na mijn bezoek in maart vorig jaar richtte ik mij via de mail  tot de Rijksgebouwendienst die mij antwoordde alsof ik een vraag had gesteld over het Grafmonument van Prins Willem I . Na een tweede mail  waarin ik uitlegde over welk monument het nu precies ging bleef het 'oorverdovend' stil. Hoe veel zou het gaan kosten deze te restaureren. En op welke termijn zou dat kunnen . Nu in Maart 2014 is er nog niets met mijn informatie van vorig jaar gedaan .

 

 

Is dit kapot ?

Inmiddels weet ik dat het monument een bruikleen  is aan de Nieuwe Kerk van  het Rijksmuseum te Amsterdam . Ik hoop dat zij dit jubileum jaar aangrijpen om het monument weer in oude luister te herstellen en dat we het kunnen blijven zien in de graf kerk der Oranjes waar het thuishoort . Laten we hopen dat het toezicht op de monumenten in de Nieuwe Kerk wordt aangescherpt.

 

Alle foto's van het monument zijn eigen foto's


 Ter aanvulling de mailwisseling
Organisatie:

Onderwerp: Graf monument Koning Willem I gehavend

Vraag:
Gisteren was ik in de Nieuwe Kerk te Delft. Toen ik het graf monument van Koning Willem I bekeek viel me op dat de Koningskroon aan zijn voeten beschadigd was , er stak een stuk roestig koperdraad(?) uit de kroon waar een kruis hoort te zitten. Ik heb een medewerker van de Nieuwe Kerk er bij gehaald en zij wist niets van de beschadiging af en had ook geen idee hoe lang dit al was . Ik heb grote zorgen over het gebrek aan toezicht bij zulke monumenten die van grote historische waarde zijn. In dit jaar waarin ook de eerste Koning centraal staat betreur ik het dat zijn monument niet in orde is . Ik hoop dan ook dat U de kroon op korte termijn zult restaureren

Referentienummer:

Geachte meneer Meijer:
 
Dank voor uw oplettendheid.
Ik weet zelf ook niet precies hoe het zit maar op internet kwam ik een verhaal uit het Reformatorisch Dagblad tegen dat een aardige samenvatting geeft:
'De kelder wordt als privé-gebied van de Oranjes gezien. Er is daarom streng toezicht op het graf. Belangrijkste toezichthouder is de burgemeester van Delft. Hij is officieel de ”Sleutelbewaarder” van de grafkelder van het Huis Oranje-Nassau. Als Delft een nieuwe burgemeester krijgt, benoemt koningin Beatrix als Hoofd van het Huis die persoon tot Commissaris van de Koninklijke Grafkelder. Deze commissaris is belast met het beheer en onderhoud van de kelder.'
Wellicht is de burgemeester ook verantwoordelijk voor toezicht op het monument.
In ieder geval zal ik uw melding doorgeleiden.
 
Groeten Jan Janssen * afd. Publieksvoorlichting RVD
* gefingeerde naam

 

 

20 Maart : Koningin-Moeder Emma 1934 - Koningin Juliana 2004

Ieder jaar op 20 Maart probeer ik als het even kan in de Nieuwe Kerk te Delft te zijn om stil te staan bij het overlijden van de door mij zo bewonderde Koningin Juliana , nu precies 10 jaar geleden.  Ook haar Grootmoeder de Koningin-Regentes Emma overleed op deze datum . Het vreemde is dus dat er exact een tijdbestek van  70 jaar tussen beide sterfgevallen is.

In 2012 lag er reeds een bloemstuk van Z.K.H. de Prins van Oranje  toen ik mijn lathyrus groet neerlegde op de sluitsteen van de grafkelder der Oranjes

Koningin Juliana wordt vaak vergeleken met haar Grootmoeder en al snel wordt beiden het etiket 'liefste oude Dame van Europa' opgeplakt en met name Koningin Juliana wordt regelmatig als naïeve wereldverbeteraar neergezet .

Natuurlijk zijn beide Vorstinnen terecht geassocieerd met weldaden en grote sociale  maatschappelijke betrokkenheid maar hen enkel en alleen deze eigenschappen toekennen doet beide geen recht .    

Koningin Emma (1858-1934) naar PieterJosselin de Jong

Koningin Juliana (1909-2004) door Sierk Schröder

Toen Koningin Juliana overleed in de vroege ochtend van 20 maart 2004 was zij al jaren uit het publieke beeld verdwenen maar uit de woorden van Dominee Welmet Hudig-Semeijns de Vries van Doesburgh bij haar uitvaart bleek wel dat zij die jaren niet enkel inactief en bedlegerig heeft doorgebracht. Zo maakte zij in de omgeving van Soestdijk uitstapjes naar bijvoorbeeld kinderboerderijen en ook wel naar de Keukenhof.   

 

Zij is de langstlevende Oranje ooit, een mijlpaal die zij in 1993 bereikte toen zij prins Frederik (1797-1881, broer van koning Willem II ) passeerde.

 

De laatste maal dat Nederland de oude Koningin in het openbaar zag was op het huwelijk van haar kleinzoon Prins Maurits met Prinses Marilène in 1998 te Apeldoorn. De Rijksvoorlichtingsdienst  had bij voorbaat gecommuniceerd dat Prinses Juliana verschijnselen  van acute verwardheid kon vertonen. Zij was net herstellende  van een heup operatie.  

 

Misschien wel heel typerend voor de religieus vrijzinnige Juliana was het dat een voor haar normale handeling uitgroeide tot een soort 'Nationale  rel'. Prinses Juliana ging begeleid door dochter Prinses Margriet ter Communie ( ook Prins Bernhard deed dat maar de NOS camera's legden dat moment niet vast ) . Kritiek kwam er uit Protestantse Kerken maar vooral Kardinaal Simonis, Aartsbisschop van Utrecht roerde zich flink in de media en veroordeelde de handelswijze van onze oude Koningin in straffe bewoordingen . Dat ergerde Prins Bernhard dusdanig dat hij de Kardinaal op Paleis Soestdijk ontbood om hem stevig de  mantel uit te vegen  . Er is daar een flinke woordenwisseling geweest en naar de mening van Mgr. Simonis 'begreep de Prins er niets van'. De Prins verklaarde aan de Kardinaal dat als hij in Brussel was de Belgische Kardinaal Godfried Daneels, Aartsbisschop van Mechelen  hem zonder commentaar ter Communie toe liet . Mgr. Simonis dacht dat het mogelijk was dat Kardinaal Daneels de Prins niet zou hebben herkend !

 

Over het algemeen zag Nederland hierin de vrijgevochten religiositeit en vrijzinnigheid van Prinses Juliana.

 

Ik verheug me nu reeds over de ontsluiting van allerlei archieven waarna  het beeld van Koningin Juliana ten positieve zal kantelen .

 

 

 

 

Een eenvoudig bosje lathyrus 20 maart 2014.

 

 

 

 



 

 

 

165 jaar geleden overleed Koning Willem II

Op 17 maart 1849 overleed Z.M. Koning Willem II in Tilburg. De Koning staat dezer dagen volop in de belangstelling . Zijn biografie  door Jeroen van Zanten is eind vorig jaar gepubliceerd.

ISBN: 9789461051851

Gebonden met stofomslag

Geïllustreerd, deels in kleur

15 x 23 cm

600 blz.

Verschenen: November 2013

€ 39,90

In  het Dordrechts museum  is een grote  tentoonstelling aan de Koning en diens Kunstverzameling  gewijd. Met als blikvanger Wexy , het opgezette paard van Willem II .

Wexy ( eigen foto)

©Dordrecht.net

 

 

 

Verwacht van mij hier dus geen uitgebreid exposé over het leven en werk van Koning Willem II . Ik verwijs graag naar de publicaties die dit jaar het licht ( zullen)  zien  in het breder kader van 200 jaar Koninkrijk der Nederlanden.

 detail van de poster voor de tentoonstelling die tot 16 juni 2014 te zien is  in het Dordrechts Museum

Willem II was een romanticus , een dromer. De Koning met de kortste regering ( 1840-1849) maar zeker niet de minst interessante. Zelf heb ik een lichte voorkeur voor deze Koning al was het maar omdat ik zijn geboortedag deel.  En altijd al ik in Den Haag ben kijk ik op naar zijn imposante ruiterstandbeeld op het Buitenhof  en ik groet hem , welgemeend .

 

 

Koning Willem II op Wexy Buitenhof (eigen foto)

 

De Koning als Prins van Oranje Koninklijk Paleis te Amsterdam

 

 

 

 

 

 Begin maart wenste de koning zich voor korte tijd terug te trekken in het door hem geliefde Tilburg waar hij een Paleis liet bouwen, wat hij zelf nooit  verwezenlijkt heeft gezien . Het gebouw is nu het Gemeentehuis van Tilburg

 Op 13 maart nam hij afscheid van Koningin Anna Paulowna  en reed per koets naar Rotterdam.
In Rotterdam was Willem II gekleed in een lange mantel met als hoofddeksel zijn typische Russische muts. In de haven wilde hij een in zijn opdracht in aanbouw zijnde stoomjacht bezichtigen. Bij het aflopen van de trap raakte hij met zijn laars verward in zijn mantel en viel van zes treden af. Onmiddellijk daarna stond hij weer op en op de ontstelde vragen reageerde hij met een geruststellend: "Het is niets."
Toen de koning via Geertruidenberg  naar Tilburg reisde, werd hij door de menigte toegejuicht. Maar tegen de gewoonte in werd er vanuit het rijtuig niet gereageerd. Het slechte weer deed de koning geen goed en hij had de mantel dicht om zich heen geslagen.

 

In Tilburg werden de gezondheidsproblemen erger. Willem II was niet meer in staat om staatsstukken te bestuderen. Twee dagen lang was de koning ernstig kortademig. Op 16 maart kwam zijn zoon Hendrik op bezoek, waardoor zijn zin enigszins verbeterde. Toen koningin Anna  kort daarna ook arriveerde, werd zij niet meer toegelaten. Zij luisterde van achter de deur gespannen of zij zijn dierbare stem hoorde. Op 17 maart werd zijn toestand zeer kritiek.

Het sterfbed van Willem II, met zijn vrouw Anna Paulowna aan zijn zijde, een kamerdienaar achter hem en dokter Everard, de lijfarts van de koning, rechts van hem. Het geheugen van Tilburg

de laatste wilsbeschikking van Willem II door Nicaise de Keyser 1849 (detail )

Rond drie uur kreeg Willem II een ernstige aanval van kortademigheid, waarbij hij zijn arts in de armen vloog. Deze zette hem terug in zijn stoel, waarna hij stierf. Koningin Anna Paulowna was zo geschrokken dat zij zich gillend op zijn levenloze lichaam wierp. Enkele dagen heeft zij urenlang geknield bij zijn lijk gezeten.
Willem II wenste na zijn dood niet gebalsemd te worden en had in zijn testament opgenomen dat de 'houten kist, die zijn gebeente bevatten moest' de vorm moest krijgen van 'zijn lijk' en hij 'gekleed in de gewoone tenue, die hij bij zijn leven droeg' moest worden bijgezet: 'De kist is dus aan het hoofd smal, aan de schouders breed en aan de voeten smal toe lopende. Van ’t fijnste hout gemaakt, werd ze aldus in de vierkante looden kist geplaatst'. Op 3 april werd Willem II opgehaald om de volgende dag bijgezet te worden in de grafkelder in Delft