Google+ Followers

maandag 14 oktober 2013

Prinses Juliana Regentes van het Koninkrijk


 

 

 

14 oktober 1947               1 december 1947 


 eerste  Regentschap


 
Weinig mensen realiseren zich dat Koningin Juliana  bij haar inhuldiging  in 1948 al aardig wat ervaring had met staatszaken. Zij had  al 7 maanden het Koninklijk Gezag  waargenomen met in de tweede periode een heuse  kabinetsformatie.    

In 1947 was Koningin Wilhelmina  moe van het regeren . De eerste jaren vol  triomf en euforisme  na  de oorlog waren voorbij. De verhoudingen in de Nederlandse politiek genormaliseerd als voor de oorlog . Alle  vooroorlogse partijen werden weer (her) opgericht.  Koningin Wilhelmina was gedesillusioneerd , zij had gehoopt op een andere politiek en samenleving . Prinses Juliana had een heel wat realistischer kijk op de politieke ontwikkelingen . Zij had haar moeder in de oorlog al gewaarschuwd voor al te hoog gestelde idealen van een ‘nieuw Nederland’

De Koningin had in Londen meerdere ministers toevertrouwd dat zij eenmaal terug op Vaderlandse bodem haar regering wenste te beëindigen. Dat was zij bij haar veertig jarig jubileum in 1938 ook al van plan geweest. Een dringende bede van de jonge ouders Prinses Juliana en Prins Bernhard heeft dat plan verijdelt.  Juliana  gaf te kennen eerst een gezin te willen stichten voordat zij  geroepen zou worden tot de troon, zij wilde meer kinderen dan de op 31  januari dat jaar geboren Prinses Beatrix . Haar moeder heeft uiteindelijk ingezien dat dit het beste was. In de jaren van oorlog zou aftreden voor Wilhelmina  gelijk staan met desertie dus toen werd een abdicatie op de lange  baan geschoven.    

Maar na 1945 begon bij de Koningin de vermoeidheid  steeds vaker toe te slaan en ze wilde weg , het liefst vóór haar Gouden jubileum in de zomer van 1948. Het heeft heel wat overredingskracht gekost om de Koningin tot aan haar jubileum op de Troon te houden . Koningin Wilhelmina 's regering begon met het Regentschap van haar moeder Koningin Emma en eindigde met een Regentschap door haar dochter. Eigenlijk had Koningin Wilhelmina Prinses Juliana vanaf 1947 permanent tot Regentes willen laten benoemen zodat zij beiden het Koninklijk Gezag op ieder gewenst moment konden uitoefenen en uitwisselen . Dit verlangen van de Koningin werd aanvankelijk gesteund door Minister-President Beel maar stuitte in het Parlement op bezwaren van Staatsrechtgeleerden. Het wetsvoorstel tot invoering van het Regentschap moest worden aangepast waardoor  invoering van de wet veel vertraging opliep  en de Eedsaflegging door de Prinses-Regentes werd uitgesteld tot grote frustratie van de Koningin.  

Minister-President Dr  L.J.M. (Louis) Beel leest de Troonrede voor staande  voor de Troon in de Ridderzaal Prinsjesdag 1947

De Koningin weigerde  de Troonrede van 1947 zelf uit te spreken omdat zij zich te vermoeid voelde voor deze activiteit . Als de Koningin niet zelf de Troonrede uitspreekt wordt deze doorgaans  door de Minister-President gelezen maar dan in de vergaderzaal van de Tweede Kamer der Staten- Generaal. De afzegging door de Koningin was zo abrupt dat de bijeenkomst  logistiek op zo'n korte termijn niet meer verplaatst kon worden.
Prinses Juliana en Prins Bernhard waren op Prinsjesdag in Schotland als gasten van de Britse Koning George VI en Koningin Elizabeth dus die woonde de opening van het Parlementaire jaar niet bij .

Op 8 oktober werd Prinses Marijke ( Nu Christina) gedoopt in de Domkerk te Utrecht. Groothertogin Charlotte van Luxemburg was als Meter aanwezig . Ook Sir Winston Churchill was Peter maar was niet in persoon aanwezig . Wie wel aanwezig was en bovendien prominent, was Kardinaal de Jong , Aartsbisschop van Utrecht, wat bij sommigen overigens wrevel wekte . Door zijn houding in de tweede wereldoorlog had de Kardinaal zich de sympathie van Koningin Wilhelmina verworven en ook met het Prinselijke paar onderhield hij vriendschappelijke banden. Zozeer zelfs dat Kardinaal de Jong herhaaldelijk uitnodigingen van Juliana en Bernhard af sloeg om op visite te komen zolang het jongste Prinsesje nog niet protestants gedoopt was uit angst voor verhalen dat hij Prinses Marijke stiekem rooms katholiek zou dopen . De Kardinaal heeft er een correspondentie over gevoerd met Minister President Beel en Jeannette Geldens (de katholieke secretaresse van Koningin Wilhelmina ) waarin hij zich ook bezorgd toonde over de vrije geloofsbeleving van Prinses Juliana.

 

Groothertogin Charlotte en Koningin Wilhelina  verlaten de Domkerk te  Utrecht na de doopplechtigheid van Prinses Marijke 8 oktober 1947

Het Prinselijk Paar  met de dopeling en daar achter zeer prominent Johannes Kardinaal de Jong.  

Uiteindelijk kon Prinses Juliana  op 14 oktober voor de eerste keer de Eed op de grondwet afleggen in de Ridderzaal . Ook daar was Kardinaal de Jong bij aanwezig en dit keer leidde  dat tot commentaren in de Trouw . Nederland had zijn verzuiling weer terug. Vanaf Paleis Noordeinde vertrok de Prinses met een gemotoriseerd escorte . In de binnenstad van Den Haag hing een Prinsjesdag achtige atmosfeer compleet met pindaverkopers. Prinses Juliana  zou tot 1 december van dat jaar het Koninklijk Gezag waarnemen . Een jaar later zou zij weer Regentes worden om haar moeder de problemen van een naderende kabinetsformatie te besparen. Feitelijk liep dat Regentschap uit in haar eigen regering.

 

 H.K.H. Prinses Juliana  legt  in de Ridderzaal de Eed af als Regentes van het Koninkrijk 14 oktober 1947

 Ook tijdens dit eerste Regentschap woonde de Prinses-Regentes en Prins Bernhard het huwelijk bij van Prinses Elizabeth en Prins Philip . Zij gaven het bruidspaar een telefoontafeltje ontworpen door een Nederlandse ontwerper. Bij terugkeer naar Nederland kon de Regentes Amerikaans Minister Marshall bedanken voor  de hulp die  Nederland ontvangen had. 

  





George Marshall, de minister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten ontmoette tijdens zijn aankomst op Northolt prinses-regentes Juliana en prins Bernhard die naar Nederland terugkeerden na het koninklijk huwelijk in Londen. Prinses Juliana groet minister Marshall. Prins Bernhard staat met zijn rug naar de camera

Helaas zijn deze  twee korte  Regentschappen nooit echt bestudeert terwijl er in mijn opinie alle reden voor is om deze periode  nader onder de loep te  leggen . In haar eerste kabinetsformatie stuurde de Regentes er op aan dat 'een zekere' Willem Drees Premier zou worden en dat zou hij tien jaar blijven . Prinses Juliana  leerde ook in deze periode Margaretha (Greet) Hofmans kennen en ik vermoed dat zij en Prins Bernhard een actievere rol hebben gespeeld  in de onafhankelijkheid van Indonesië dan bekend is . Toch lees ik over deze Regentschappen niets  bij Cees Fasseur, om maar iemand  te  noemen  . Over de tweede Regentschap zal ik  ter zijner tijd nog eens een apart blog schrijven. 
  VPRO heeft een Polygoon filmpje van de Eedsaflegging
 
 

 

 

 

 

Geen opmerkingen:

Een reactie posten